SÜNNETE DEĞER VERENLERE MİSVAK HATIRLATMASI
13/2/2007 · Kategori: 35-iLMiHAL
Cevap: Kendisi hakkında yüzden fazla hadis rivayeti, olup (1) da en çok ihmal ettiğimiz bu sünnet "misvak kullanmaktır."
Ve dahi misvak tutunmanın on beş faidesi vardır, -Siracü'l-vehhâc'da mezkûrdur-. Ve gayrı yerde yetmiş iki faidesi var, İbn Hacer Heytemî Ubâb şerhinde zikr etmiştir. On beş faidenin;
1. Sekerât-ı mevtinde (ölüm anında) şehadet kelimesini getirmeğe sebep olur.
2. Dişlerin etini pekiştirir,
3. Balgamı giderir,
4. Safrayı keser,
5. Ağız ağrısını giderir,
6. Ağız kokusun(u) giderir,
7. Başın damarların(ı) pekiştirir,
8. Allahu azimü'ş-şan ondan razı olur,
9. Şeytan gamlanır,
10. Gözleri nurlanır,
11. Hayrı ve hasenatı çok olur,
12. Sünnet ile amel etmiş olur,
13. Ağzı pak olur,
14. Fasihu'l-lisan (doğru ve açık konuşan) olur,
15. İki rekât misvak ile kılınan namazın sevabı misvaksız yetmiş rekât kılınan namazın sevabından çok olur.
* Diş ve dil nasıl misvaklanır?
* Misvak abdestten önce mi yoksa namaz başlarken mi kullanılır?
* Abdestte temizlik işleri nasıl sol elle yapılıyorsa misvağın sol elle kullanılması da o derece efdal midir?
* Diş fırçası mı misvak mı?
ZORLUK OLMASAYDI
"Ümmetim için meşakkat olmasaydı her abdestle beraber misvağı emrederdim." (2) Bir diğer rivayette "her namazla beraber" (3) lâfzı var.
Bazı hadislerde "abdestten önce", bazı hadislerde de "namazla beraber misvaklayın" rivayetleri âlimler arasında ihtilâfa yol açmıştır. Hacca gidenlerin de müşahade ettikleri gibi Hanefi mezhebinin dışındaki bazı mezheplere mensup olanlar namaza başlayacakları esnâda ağızlarını misvaklarlar. Mezhebimizin imamlarından İmam-ı Aynî misvağın abdestten önce kullanılması gerektiğini söyler. Misvağın abdestten önce kullanılması demek aynı zamanda namazdan önce de kullanılması anlamına gelir. Misvağın namazdan önce kullanılmasında, şu sakınca da olabilir: Şayet misvaklarken diş kanarsa abdest bozulabilir. Zira kan ittifakla necistir. O zaman namazdan önceki misvaktan kaçınmak gereklidir. Bilhassa diş etleri zayıf olanların dikkatli olmaları zarurîdir.
MİSVAKLI NAMAZ
"Onunla kılınan her namaz onsuz kılınan her namazdan 70 (derece) efdâldir." (4)
"Misvaka devam ediniz." (5)
"Size ne oluyor da benim yanıma dişleriniz sararmış bir halde giriyorsunuz. Misvaklayınız. Eğer ki ümmetim için meşakkat olmasaydı her namazda (bir rivayette) her abdestte misvak kullanmayı emrederdim." (6)
Hayatını Peygamberin emirlerine göre çizenler için ne ibretli hadistir bunlar. Hatta bu hadiste geçen ifadelerin emir olması hasebiyle bazı âlimler misvağın vacip olduğunu, hatta bir kısmı da namaz için kasıtlı terkedilirse namazın batıl olacağını ifade etmişlerdir. (7) Ama bizim mezhebimizde böyle değildir. Böyle olmaması bunu ihmal etmemizi de gerektirmez.
DİŞ FIRÇASI MI, MİSVAK MI?
Hz. Aişe radıyallahu anha, "Efendimiz sallallahu aleyhi ve sel-lem'in sabah veya gece ne zaman kalkarsa misvak kullanırdı."(8) demiştir.
Hz. Aişe'ye sorulur. Efendimiz eve girince ilk ne işle meşgul olurdu? Dedi ki misvak. (9)
Huzeyfe radıyallahu anh: Gece kalktığımızda misvak kullanmakla emrolunduk. (10)
Sabah kalk, misvak kullan. Günde beş vakit abdest için misvak kullan. Namazda misvak kullan. Camiden çık, eve gel misvak kullan. Yemek ye, misvak kullan. Gece kalk misvak kullan.
Sadece diş temizliği için insanın günde iki kez dişlerini fırçalaması yeterlidir. Bu halde günde belki 10 kez kullanmamız gereken misvağın sebebini sadece diş temizliğine bağlamamız yanlış olsa gerek.
MİSVAK YOKSA!
"Misvakla emrolundum. Hatta farz olmasından çekindim."(11)
Bu kadar misvak tavsiyesinin üzerine misvak bulamayanlar için ulema şunları söyler: Abdest esnasında misvak bulamazsan parmak misvak olarak kullanılır.
Baş parmağıyla sağ tarafını, üstü ve altı misvaklar. Sonra şehadet parmağıyla sol tarafı misvaklar. Bu, Emir Hacc'ın tarifidir. İbni Abidin'de de zikri vardır. Misvak yoksa, sakız bayanlarda misvak yerine geçer. Zira onların diş etleri erkeklerinkine nazaran zayıftır. Tabi bu da niyete bağlıdır.
Erkeklere ise sakız mekruhtur. Zira Efendimiz kadınlara benzeyen erkeklere lânet etmiştir. Çünkü insanın toplumdaki şahsiyetine halel getirir. Ama tedavi maksadıyla veya evinde yalnızken çiğnenebileceğini söyleyen âlimler vardır.
Temiz ot köklerinin misvağın yerine geçtiği de söylenir. Diraye'de misvak kullanırken; "Ya Rabbi ağzımı temiz kıl. Kâlbimi nurlandır. Bedenimi temiz kıl. Cesedimi ateşe haram kıl. Rahmetine girdir ve salih kullarından eyle." şeklinde dua edilebileceğinden bahseder.
FAYDALARI
Abdülgani Güneymi Meydanî (1222-1298) Tuhfetünnüssak Fi Fadlissivak adlı kitabında misvağın 60 faydası olduğunu, bazılarının bunu 90'a kadar çıkardığını ifade eder.
Birkaçını ifade edelim:
1- Hadisin ifadesiyle "misvak kullanmak ağız temizliği ve Cenab-ı Allah'ın rızasını (getirir)." (12) Sadece bir faydası olsa bile sırf bunun için misvak kullanması gerekir.
2- "Onunla kılınan namaz onsuz kılınan namazdan yetmiş (derece) daha faziletlidir." (13)
3- Ağzı temizlediği için balgam söker, balgam söktüğü için de hafızayı açar.
4- Baş ağrısını korur, gözü kuvvetlendirir.
5- Hazmı kolaylaştırır.
6- Hadiste buyrulduğu üzere, misvaklı insan Kur'an okuduğunda ağzından çıkan harflerin direk bir meleğin teneffüs ettiği zikredilmektedir.
KEYFİYETİ
Hz. Aişe'den rivayet: "Peygamber Efendimiz enine misvaklardı, boyuna değil." (14)
Misvak kullanmadan önce ve sonra misvak su ile temizlenir ve böylece devamlı taze ve temiz kalması sağlanmış olur.
Serçe parmağı misvağın alt sağına dayanır. Diğer üç parmak misvak üstüne konur. Baş parmaksa misvağı başucunun altına destek olarak konulur. Ebu Musa, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in yanına geldi ve mübarek dilini misvaklarken gördü.
Rivayet olunur ki Efendimiz dişlerini enine, dilini ise boyuna misvaklardı. (15)
EN FAZILETLİ
MİSVAK AĞACI
En faziletli olarak Erak ağacı, sonra da zeytin ağacı zikredilir.
Erak ağacını görmek nasip olmadı. Misvağı bu ağacın dallarından mı yoksa kökünden mi elde ediyorlar bilemiyorum. Zira bir gün zeytin dalını denemiştim. Çok sert buldum. İşi ehlinden dinlemek daha hayırlı olur, ama herhalde her şehirde müslümanların misvak temin edebilecekleri yerler vardır. Veya evdeki misvaklar kurudu diye atmayalım. Bir gün ılık suda durunca yumuşadığını görürüz. Her misvaktan önce ve sonra yıkarsak taze kalmasını da sağlamış oluruz.
MİSVAK NEREYE KONUR?
Zeyd bin Halid'in (ve bir kısım sahabenin) misvağını katibin kalemini koyduğu yere, yani kulağının arkasına koydukları rivayet edilmektedir. (Nesai)
Beyhaki, bu fiili Efendimiz'in de yaptığını söylemenin hata olduğunu beyan eder.
Ama bu asırda tabii ki cebe konması evladır. Bazı âlimlere göre gözükebilecek bir yere konmasının unutan müslümanlara hatırlatma, münafıklara da gözlerine inat olacağını söylerler.
MisvaĞı SaĞ Elle mİ
Tutmak, Yoksa Sol Elle
mİ Tutmak
Daha EvladIr?
Misvak vücuttaki ezânın giderilmesi olduğu için nasıl ki vücuttaki diğer ezâları gidermek için yapılan sümkürmek ve temizlik sol elle yapılıyorsa bunun da sol elle yapılması, müstehaptır. Hatta direk ezânın giderilmesi değil, ezânın vesilesinin de solla yapılacağını (aynı tuvalete sol ayakla girmek gibi) söyleyen âlimler olmuştur. Diğer âlimler de madem ki misvakta Cenab-ı Allah'ın rızası var, o halde sağ elle yapılması gerekir, diyenler olmuştur.
Şafii mezhebinden bazı âlimler şöyle demiştir: Misvak hadislerini inceleyelim. Selef bu hadisleri ki-taplarının temizlik ve güzellik bahislerinde mi zikretmişler yoksa ezânın giderilmesi bahsinde mi zikretmişler. Temizlikse sağ, ezaysa sol elle yapalım demişler. Bakıldığında temizlik bahsinde bulununca sağ ele karar vermişler. Bu tartışma Tuhfetün Nüssak adlı kitapta 20 sayfaya yakın sürüyor. (16)
Bu tartışma bizlere bizden önceki âlimlerin bize nazaran basit gibi gözüken meselelere ne kadar itina ve titizlikle yaklaştıklarını ve bizim de bırakın sağ el veya sol el mi tartışmasını, misvak kullanmakta bile yaya kaldığımızı ifade eder.
Hanefî, Şafiî ve Malikî mezhebi sağ elin efdal olduğunu söylerken, Hanbeliler sol elin daha efdal olduğunda karar kılmışlardır. Allah hepsinden razı olsun.
AMAN DİKKAT
Boyu bir karışı geçmeyecek, geçerse şeytanın bineği olur, düğüm yeri olmayacak, avuçlar gibi tutarsan basur yapar, tuvalet önünde misvak körlük oluşturur, yatarak misvak zararlıdır gibi kaviller misvak anlatan kitaplar da mevcuttur. Bu konular hakkında Tuhfetün Nüssak'a yazdığı şerhde Abdulfettah Ebu Gudde (Allah rahmet eylesin) şöyle der: "Bu söylenen şeyler şer'î bir delile dayanmayan şeylerdir. Nakli bir dayanağı olduğu gibi aklî bir dayanağı da yoktur. Efendimiz böyle bir şey söylemediğine göre her halükârda bu sünnete uymamızı engelleyen bir şey yoktur." (Kitabünnüsak, Telhisen)
VE SON OLARAK
Hz. Aişe anlatıyor (17) (Telhisen): Allah'ın benim üzerimde bir nimetidir ki Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem benim evimde vefat etti. Vefatının son zamanlarına doğru Abdurrahman bizim eve geldi. Elinde de misvak vardı. Ben ise Efendimiz'e yaslanmıştım. Baktım ki ona (Abdurrahman'ın elindeki misvağa) doğru bakıyor. Bildim muhakkak ki o misvağı çok seviyor. Dedim ki onu alayım mı (Ya Rasulullah). Başıyla işaret etti: (Evet manasında). Onu aldım baktım ki mübarek ağızlarına sert gelecek. Dedim ki onu yumuşatayım mı? Rasulullah başıyla işaret etti. (evet manasında). Onu yumuşattım. Yanında (bir kapta) su vardı. Elini o suya daldırıp yüzünü siliyor. "Lailahe illallah" diyordu. İşte bu ölüm sarhoşluğuydu. Sonra elini nasbetti (kaldırdı). Refikul âlaya doğru diyordu, ta ki nefsi gabd olundu (Vefat etti) ve eli (yere) indi.
Vefatına az bir vakit kala bile mübarek tertemiz ağızlarını misvaklayan bir Peygamberin ümmetiyiz.
Selam ve dua ile...
Kaynaklar:
1- Sübülüs Selam, c.1, s.57, Darulciyl
2- Muvatta, Nesai, Müsned, Buhari de Taliken
3- Müttefekun aleyh
4-Hz. Aişe'den rivayet, Müsned, 6/272
5- Muvatta, Mürsel
6- Mecmeuzzevaid, 2/97
7- Davud, Zahiri mezhebi
8- Ahmet, Ebu Davut
9- Tirmizi
10- Nesai
11- Ahmet, Taberani.
12- Ahmet, Nesai, Buhari Tâlikan
13- Ebu Nuaym, Misvak bahsi.
14- Buhari-Müslim
15- Tîhanevî-İ'lâu's Sünen, c.1, Kitabu't Tahare, Pakistan
16- Tuhfetü'n Nüssak fi Fadlıs Sivak, Abdülgani Güneymi Meydani, ed Dimeşk 1222-1294
17- Tam metnine bakmak isteyenler Fethul Bari 7. cild, Hadis no 4449, Kahire veya Tuhfetü'n Nüsak 50-51-52. Bu konuda bunu teyid eden bir çok rivayet vardır.
Tahkik Abdulfettah Ebu Gudde 1993, Halep
Kalıcı Bağlantı Yorum (0) Yorum yaz! Arkadaşına Gönder!
0 yorum yazılmıştır
